Meer over de total body scan

Er zijn mensen die je willen laten geloven dat je van de wieg tot het graf ‘patiënt’ bent. Of dat je ‘nog geen’ patiënt bent, maar dat je dat zult worden, tenzij je grote hoeveelheden vitamines en mineralen slikt en je je één maal per jaar grondig laat onderzoeken: de total body scan bij een gespecialiseerd medisch bedrijf of privé kliniek.

Het wordt ons aangepraat dat ‘géén preventief onderzoek doen’ hetzelfde is als ‘je kop in het zand steken’ en je ogen sluiten voor de werkelijkheid. En wie wil er nou als struisvogel bekend staan?

Lees ook: Start slank en gezond met de Health & Body Challenge en Accept, love and dress your body

In mijn vorige artikel mijmerde ik wat over nut en noodzaak van die ‘total body scan’. De strekking  was min of meer:
'Doe het maar niet. Als je over het geheel genomen goed in je vel zit heb je geen geruststelling nodig van zo’n dure body scan.' 
Ik ga er nog even op door.

Je huisarts: de eerste de beste stap

Stel dat de onzekerheid over je gezondheid zo aan je knaagt, dat het je gaat beheersen. Er komen ernstige ziekten voor in je familie.  En je hebt pijntjes, die opkomen en dan weer verdwijnen. Je bent langer en vaker moe dan je van jezelf kent.

Als dat zo is en als je daar langer dan twee weken ongerust mee rondloopt, ga dan goed voorbereid ‘om te beginnen’ naar je huisarts. Wéét dat een CT-scan of een MRI, als daar aanleiding voor is, ook via een doorverwijzing van je huisarts door de radioloog in het ziekenhuis gemaakt kan worden.

Laat je uitleggen wat de mogelijkheden zijn om meer zekerheid te krijgen over wat er met je aan de hand ‘zou kunnen zijn’ en vertel vooral over je gezondheids’zorgen’ over je familie.

Als het een goeie huisarts is, word je daarmee niet tot patiënt gebombardeerd, maar behandeld als volwassen verantwoordelijk persoon, die bezorgd is en een probleem heeft dat om oplossing vraagt.

Voor- en nadelen van preventief onderzoek

Wat zijn nou eigenlijk de voor- en nadelen van preventieve onderzoeken? Let wel: dat is iets anders dan een preventieve ‘total body scan’. Preventief onderzoek kan ook via je huisarts in het ziekenhuis gedaan worden (en vergoed door je verzekering).

Wanneer en waarom wel?

Preventief onderzoek kan zinnig zijn als er in je familie veel mensen op jonge leeftijd hart- en vaatziekten kregen of één en dezelfde soort kanker voorkomt die goed behandeld kan worden als je er op tijd bij bent. Dat laatste wéét je niet, als je je daar niet goed over informeert.

Daarnaast is het zinnig als je aanwijzingen hebt dat er in je familie bepaalde erfelijke aandoeningen voorkomen en je wilt graag kinderen krijgen.

Wanneer en waarom niet?

Maar het is niet zinnig als je denkt daarmee te voorkómen dat je ziek wordt. Kanker en hart- en vaatproblemen voorkom je niet door preventief onderzoek! Je voorkomt het (misschien en voor een klein gedeelte) door een gezonde manier van leven.

Als je een zorgelijk type bent, zal de bezorgdheid een tijdje na de total body scan toch weer terugkomen. Maak vooral werk van je zorgelijkheid en van je angst-voor-ziekte!

Verder: elk onderzoek kan je onterecht geruststellen of onterecht bang maken. Een CT-scan levert beelden op van, bijvoorbeeld, jouw borstkas en die beelden moeten door ervaren mensen bekeken worden, om te zien of alles in orde is.

‘Ervaring’ heeft niet iedere arts even veel. Een klein onbetekenend vlekje op een foto van je long kan onbetekenend zijn en blijven, maar over een half jaar uitgegroeid zijn tot een klompje foute cellen en dan ben je in de tussenliggende periode ten onrechte gerustgesteld geweest.

Datzelfde vlekje kan door de arts geïnterpreteerd worden als ‘misschien kwaadaardig’, terwijl het bij nader onderzoek een gewoon littekentje is van een longontsteking van lang geleden. En dan ben je voor niks in paniek geweest.

Medicalisering

En last but not least: je kunt je afvragen of je zo’n groot deel van je normale leven wilt onderwerpen aan het oordeel van dokters. Het medicaliseren van normale dingen heeft zo z’n prijs (en daarmee doel ik niet op de stijgende kosten van de gezondheidszorg).

Je gaat jezelf voortijdig als ‘patiënt’ beschouwen, en de tijd en de energie die je besteedt aan gedokter kun je niet besteden aan sporten, aan je werk of studie, je partner, je familie, aan al die dingen die, als het goed is, je welzijn bevorderen.

Ook als je wél ziek zou zijn: ziek zijn op zichzelf is ook geen reden om patiënt te worden. Met verstandige andere mensen praten (en je huisarts kán er daar één van zijn), daar blijf je mens bij. En het is beter voor je portemonnee.

Cardioloog René Dijkgraaf zegt in een stukje in de Volkskrant dat de overweging van minister Schippers om de total body scan toe te staan (het is in Nederland nog verboden) ‘een oprisping is van dubieus commercialisme’.

'Total body scan is nutteloos, gevaarlijk en duur.'
www.artsennet.nl

De artsenorganisatie KNMG heeft zich onlangs ook bezig gehouden met ins en outs van preventief medisch onderzoek.
Zie knmg.artsennet.nl

De Gezondheidsraad heeft de ‘total body scan’ als onderwerp opgenomen in zijn Werkprogramma 2014.
Welke kwaliteitseisen moeten er gesteld worden aan dergelijk preventief onderzoek? Want allerlei commerciële partijen storten zich ook op deze groeiende markt www.gezondheidsraad.nl

Tekst: Christel Terwiel